Czy zdarzyło Ci się zobaczyć drzewo, z którego pnia spływa przezroczysty lub bursztynowy płyn? Wygląda to tak, jakby drzewo… płakało. W rzeczywistości to fascynujący proces biologiczny, w którym drzewa wydzielają soki lub żywice, pełniące niezwykle ważną funkcję w ich przetrwaniu.
W tym artykule wyjaśniamy, dlaczego drzewa „płaczą”, jakie gatunki robią to najczęściej i jaką rolę odgrywają te naturalne substancje.
Dlaczego drzewa „płaczą”?
Wydzielanie soków przez drzewa to naturalny mechanizm obronny lub fizjologiczny. Drzewo może „płakać” z kilku powodów:
• Uszkodzenie pnia lub gałęzi. Gdy kora zostaje zraniona (np. przez owady, człowieka, grad lub wiatr), drzewo wydziela sok, aby zabezpieczyć ranę przed infekcją. To jak naturalny plaster, który „zasklepia” otwartą ranę.
• Aktywność owadów i grzybów. Niektóre owady (np. korniki) uszkadzają korę i miazgę, co powoduje wyciek żywicy. Drzewo w ten sposób próbuje odgonić szkodniki i ograniczyć ich działanie.
• Okres wiosennego krążenia soków. Wiosną, gdy temperatury rosną, soki drzewne zaczynają intensywnie krążyć, co czasem powoduje ich wypływ z pęknięć w korze.
Soki i żywice – czym się różnią?
Choć potocznie mówi się o „płaczu drzew”, warto rozróżnić dwa różne zjawiska:
Sok drzewny
• To wodnisty płyn bogaty w cukry, minerały i substancje odżywcze.
• Krąży w tkankach drzewa i odpowiada za transport składników od korzeni do liści.
• Przykład: sok brzozowy – wykorzystywany przez ludzi do picia i detoksykacji.
Żywica drzewna
• Gęsta, lepka substancja o intensywnym zapachu.
• Pełni funkcję ochronną – „zasklepia” rany i odstrasza owady.
• Z żywic powstaje m.in. bursztyn, czyli skamieniała żywica sprzed milionów lat.
Przykłady „płaczących” drzew
• Brzoza – wydziela sok wiosną, zwłaszcza przy nacięciach pnia. Sok brzozowy ma liczne właściwości zdrowotne i jest naturalnie słodki.
• Sosna i świerk – ich „łzy” to gęsta żywica o intensywnym zapachu. Chroni drzewo przed owadami i chorobami.
• Wiśnia i śliwa – z pęknięć pni często wypływa bursztynowa gumoza, powstała w wyniku uszkodzenia lub stresu rośliny.
• Drzewa eukaliptusowe – w gorącym klimacie wydzielają olejki i żywice o silnym zapachu, które chronią je przed wysychaniem.
Ciekawostki o „łzach drzew”
• Z jednego dorosłego drzewa brzozy można pozyskać nawet 5 litrów soku dziennie.
• Niektóre drzewa „płaczą” nawet po ścięciu – przez kilka dni z pnia wydostaje się sok.
• Bursztyn bałtycki to w rzeczywistości żywica drzew iglastych sprzed 40 mln lat.
• W starożytności żywicę stosowano jako naturalny lek, perfumy i klej.